Medicatieveiligheid: waarom de dubbele controle jou grip geeft

Het is druk. Dat mag gezegd worden. Maar drukte hoeft geen onzekerheid te worden, zeker niet bij medicatie. Voor de middelen die daarvoor in aanmerking komen, helpt een tweede blik altijd, hoe ervaren je ook bent. De dubbele controle is geen wantrouwen naar jouw vakmanschap, maar een vast onderdeel van veilig werken op de momenten die dat verdienen.

Niet elk medicijn vraagt om een dubbele controle. Volgens Zorg voor Beter geldt dat alleen voor medicatie op de lijst 'dubbel te controleren medicatie': risicovolle middelen met een smalle therapeutische breedte, zoals insuline en sommige bloedverdunners. Te veel is giftig, te weinig werkt niet. Opiaten staan overigens níet op die lijst - check bij twijfel het medicatiebeleid van je eigen organisatie, want lijsten kunnen per organisatie verschillen. 

Bij een dubbele controle check je vijf dingen: de juiste cliënt, het juiste medicijn, de juiste dosis, de juiste vorm en het juiste tijdstip. Vijf korte checks, geen lang protocol.

De cliënt of mantelzorger controleert het liefst zelf mee, aldus Zorg voor Beter. Niet omdat zij de medicatie het beste kennen, maar omdat het hun betrokkenheid bij en eigen verantwoordelijkheid voor hun medicatie vergroot. Kan dat niet, dan controleert een bekwame collega mee, eventueel op afstand met digitale hulpmiddelen. Die persoon moet kunnen zien, lezen en interpreteren wat er gebeurt, kennis hebben van de medicatie, en het serieus uitvoeren. Geen momentje ertussendoor. Wie in jouw organisatie mag meekijken, is onderdeel van het medicatiebeleid: check dat bij twijfel.

Onderzoek van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), gepubliceerd in augustus 2026, bracht in kaart waar het vaker misgaat bij medicijnen voor thuiswonende ouderen. Digitale systemen sluiten niet altijd goed op elkaar aan, waardoor zorgverleners met verouderde gegevens werken. Bij wisseling van arts of na een ziekenhuisopname raken gegevens soms kwijt. Zelfzorgmedicatie staat lang niet altijd op de toedienlijst. Iets waarover je met je team en de organisatie afspraken kunt maken, zodat helder is wie daarop let. En zorgverleners bespreken incidenten en fouten niet altijd structureel met elkaar.

De IGJ adviseert daarom: geef bij een overdracht altijd de actuele gegevens direct door, en zet zelfzorgmedicatie standaard op de toedienlijst. Punten die je samen met je team en de organisatie kunt agenderen.

Dubbele controle is geen wantrouwen naar jouw vakmanschap. Het is een van de manieren waarop je grip houdt op een dienst die druk kan zijn zonder dat die drukte onzekerheid wordt. Vijf checks, de juiste vragen bij een overdracht, klein, concreet, en precies het verschil tussen twijfelen en weten.

Binnenkort delen we een HappyMoment van een collega die op zo'n moment het verschil maakte.

Bronnen:

●  "Dubbele controle van medicatie", Zorg voor Beter, 2026-01 - https://www.zorgvoorbeter.nl/thema-s/medicatieveiligheid/veilig-toedienen-van-medicijnen/dubbele-controle

●  "Fouten met medicijnen bij ouderen die thuis wonen zijn te voorkomen", Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), 2026-08 - https://www.igj.nl/actueel/nieuws/2026/08/18/fouten-met-medicijnen-bij-ouderen-die-thuis-wonen-zijn-te-voorkomen